را ابو الاسود از آن حضرت فراگرفت و طبق راهنماييهاى آن حضرت قواعد ديگر را بر آن افزود . سپس ديگر از دانشمندان مطالب نحوى را از وى فراگرفتند و به قواعد ديگر آن علم اقدام كردند . فن عروض را خليل بن احمد از مردى از اصحاب حضرت على بن الحسين بن على بن ابى طالب ( ع ) فراگرفته است و آن حضرت نيز حكيم زمان و پيشواى دوران خود بود . سپس ديگران فن عروض را از خليل بن احمد فراگرفتند و او نيز قواعدى را براى شعرشناسى تدوين كرد و اين دو اصل علوم كه در اين امت رواج پيدا كرد ، ريشهء آن از حكماى دين و ائمهء هادين فراگرفته شد و به همين نسبت ريشهء هر حكمتى چه كوچك و چه بزرگ ، از پيمبران به دست آمده است و آنان اصول حكمتها را در اختيار حكما و علماى پس از خود درآوردند و آنان هم به تعليم آنها به مردم پرداختند و همچنين اصول لغات و واژه‌هاى مختلف از ناحيهء ايشان به وجود آمده است . سيد امير شمس الدّين محمد بن امير سيد شريف جرجانى مشهور ، در كتاب الرشاد فى شرح الارشاد كه در نحو بوده و از آثار علامه تفتازانى است به مناسبت نامگذارى علم نحو مىنويسد : ابو الاسود دؤلى شنيد كه قارى آيهء شريفهء « وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ . . . » ( توبه / 3 ) را به جرّ « رسوله » قرائت مىكند و آن را معطوف به مشركين مىخواند و حال آنكه يا بايد « رسوله » به رفع خوانده شود تا معطوف بر محل اسم آن بوده باشد و يا منصوب بخواند كه اسم آن بوده باشد . ابو الاسود آنچه را شنيده بود به عرض حضرت مولا عليه السّلام تقديم داشت امام فرمود : اين‌گونه اشتباه براثر آميزش عرب با عجم است ، سپس فرمود . كلمه بر سه گونه است ، اسم و فعل و حرف . اسم ، كلمه‌اى كه از مسمى خبر مىدهد . فعل ، كلمه‌اى است كه از حركت مسمى خبر مىدهد . حرف حد وسط ميان اسم و فعل و رابطهء آنهاست و فرمود : فاعل مرفوع است و ماسواى آن فرع آن است و مفعول منصوب است و غير آن فرع براى آن است و مضاف اليه مجرور است و غير آن فرع براى آن است و امثال اين‌ها از قواعد كلى ديگر ، سپس فرمود : اى ابو الاسود بدين نحو رفتار كن . شيخ يوسف بن مخزوم اعور واسطى منصورى ناصبى در كتابى كه به منظور